Povodom 27. Međunarodne konferencije o lulama Muzej grada Novog Sada je priredio izložbu lula iz muzejskih zbirki Srbije. Autor izložbe i pratećeg kataloga je Divna Gačić, arheolog-viši kustos. U prisustvu velikog broja posetilaca izložba je otvorena 29. septembra u Zbirci strane umetnosti u Novom Sadu. Pobudila je veliku pažnju stručne i šire javnosti, koja je po prvi put imala priliku da vidi 400 lula iz preko 30 muzeja Srbije – od najstarijih, glinenih iz 17. veka, zatim fino ukrašenih lula od meršama, porcelana, drveta i metala iz 19. veka do savremenih lula od vresa iz prve polovine 20. veka.

Od 5-8 oktobra, u istom prostoru je održana pomenuta Konferencija o lulama. Organizovana je u saradnji sa Međunrodnom akademijom, osnovanom 1984. sa ciljem da objedini rad stručnjaka iz celog sveta koji se bave lulama. Muzej je bio domaćin velikog broja inostranih učesnika iz mnogih zemalja – Holandije, Engleske, Japana, Nemačke, Mađarske, Poljske, Norveške, Španije, Bugarske, Hrvatske, kojima je priređen bogat i raznovrstan program-od šetnje Novim Sadom i Petrovaradinskom tvrđavom do obilaska fruškogorskih manastira, Sremskih Karlovaca i Beograda. To je bila dobra prilika da upoznaju naš ljude, tradiciju i kulturu i da sa sobom ponesu lepe utiske o našoj zemlji.

 

Smatra se da je lula nastala uporedo sa pojavom duvana i njegovom upotrebom u suptropskom delu američkog kontinenta, prema najnovijim saznanjima u 8. veku  p.n.e. Prvi uzgajivači i korisnici duvana bili su američki domoroci, koji su znali za psihoaktivna svojstva duvana. Prvobitno su ga koristili u ritualne svrhe (kao opijat) i kao lek protiv mnogih bolesti.
Prve lule su korišćene iz prirode – cevasti oblici od drveta i kosti kao i dugačke cevi od gline, udubljene po sredini (da bi se stavio  duvan savijen u rolnu). Vremenom su te prvobitne lule usavršene (pravljene od specijalne vrste kamena) i postale posebno cenjena relikvija svakog severnoameričkog indijanskog plemena, poznata kao calumet ili lula mira.

Evropa se sa kulturom duvana upoznala nakon Kolumbovih otkrića Amerike. Glinene lule iz jednog dela sa dugom cevi za uvlačenje dima (korišćene u Virdžiniji) sa obala Atlantika stigle su u Englesku, gde je po uzoru na njih, polovinom 16. veka, započela proizvodnja prvih evropskih lula, koja se potom proširila u Holandiju i druge evropske zemlje.
Dvodelne lule sa kamišem (dugom drvenom cevi), koje su koristili severnoamerički Indijanci, stizale su preko Afrike do istočnog Mediterana i Turske, gde se vremenom razvila originalna turska lula tzv. “čibuk”, koja je bila u širokoj upotrebi.
Izrada glinenih lula bila je složen i dug process, od pripreme gline do modelovanja u kalupu, ukrašavanja i pečenja. Zahtevala je veliko umeće majstora da oblik prilagodi funkciji i da na malom prostoru razvije dekoraciju koja će odgovarati obliku. Reljefni motivi izvedeni u kalupu često nisu bili dovoljni pa je naknadno ukrašavana (urezivanjem, pomoću pečata i točkića, apliciranjem srebrnih pločica i žice kao i pozlatom).  Najpoznatije radionice za izradu glinenih lula bile su u Istanbulu i Burgasu.
Lule istočnog tipa rađene su i u evropskim radionicama, ali uz izvesne specifičnosti u oblicima i načinu ukrašavanja. Najpoznatije, bile su na prostoru Austrougarske (Debrecen, Šelmec) i Italije (Kjođo).

Tokom vremena menjali su se oblici i vrsta materijala od kog su lule bile izradjivane. Sredinom 17. veka u Turskoj je započeta izrada lula od meršama, minerala poznatog i kao morska pena, koji se potapanjem u vodu lako obrađivao i rezbario. Polovinom 18. veka, izrađuju se i u evropskim centrima (Rula, Budimpešta, Beč). Evropske lule od meršama bile su veoma cenjene među pripadnicima visokog staleža. Nazivali su ih kraljicama među lulama, jer su imale veoma bogatu reljefnu dekoraciju (predstave bitaka, scene iz lova, heraldički simboli).
Zbog mogućnosti oslikavnja, veoma popularne bile su i lule od porcelain, poznate kao vojničke lule. Po lepoti rezbarenih motiva ne zaostaju ni drvene lule, naročito one iz Ulma u Nemačkoj.